Filmposter – Speedway

Speedway (1968) is een fascinerende, zij het clichématige, mijlpaal in de filmcarrière van Elvis Presley. Als zijn 27e speelfilm vertegenwoordigt het zowel het absolute hoogtepunt als het einde van de “formulefilms” – de luchtige, liedjesrijke musicals die Colonel Tom Parker voor Elvis had uitgestippeld. De film combineert stockcar-racen met romantiek en popcultuur uit de late jaren ’60.

                   
Elvis Presley                          Colonel Tom Parker

Hier is het uitgebreide achtergrondverhaal, van de oorspronkelijke plannen tot de
productieomstandigheden en de impact ervan op Elvis’ carrière.

1. Oorsprong: Van Sonny & Cher tot Elvis

Het scenario van Speedway, geschreven door Phillip Shuken, was oorspronkelijk helemaal niet voor Elvis Presley bedoeld. Columbia Pictures had het script aangekocht voor het destijds razend populaire popduo Sonny & Cher. Nadat hun eerste gezamenlijke speelfilm Good Times (1967) een commerciële flop werd,
besloot de studio het project te schrappen en de rechten te verkopen.

Sonny & Cher

Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) rook een kans, kocht de rechten op en paste het script aan zodat het binnen de bekende succesformule paste van Elvis, die inmiddels synoniem stond voor “liedjes, racen en mooie vrouwen”, Het script veranderde van een film over hippies die de gevestigde race wereld op zijn kop zetten naar een snelle auto/racefilm met muzikale nummers.

2. Productie en Opnames (1967)

De opnames begonnen op 26 juni 1967. De film werd deels opgenomen in de MGM-studio’s in Culver City, Californië, maar voor de authentieke racescènes werd uitgeweken naar de Charlotte Motor Speedway in Concord, North Carolina. De film werd geproduceerd door Douglas Laurence en geregisseerd door Norman Taurog. De scripts zijn geschreven door Phillip Shuke. Colonel Tom Parker stond deze keer niet als
technisch adviseur op de aftiteling.

                   
Douglas Laurence      Norman Taurog            Phillip Shuke    

Professioneel stockcar-coureur Neil “Soapy” Castles fungeerde als stand-in en stuntman voor Presley. In een interview vertelde hij dat hij tijdens de opnames “vijf of zes auto’s behoorlijk total loss” heeft gereden. Elvis racete in de film in een speciaal aangepaste Dodge Charger uit 1967, gemodificeerd door de bekende NASCAR-bouwer Everett “Cotton” Owens.

                   
.   Neil Castles                             Everett Owens
(Soapy)                                      (Cotton)

De sfeer op de set werd omschreven als een typische “Elvis-filmset”, compleet met de aanwezigheid van zijn “Memphis Mafia” (zijn vriendengroep) en zijn vader, Vernon Presley. Ook mede dankzij de vriendschap tussen Elvis en Nancy Sinatra. Nancy kende Elvis al sinds 1960, toen zij hem namens haar vader,
Frank Sinatra, officieel verwelkomde op het vliegveld na zijn militaire dienstplicht in Duitsland.

                   
Vernon Presley               Frank Sinatra              Nancy Sinatra    .

3. Het Verhaal en de Karakters

Het verhaal van de film volgt Steve Grayson (gespeeld door Elvis Presley), een gulle, ietwat naïeve coureur die al zijn prijzengeld weggeeft aan mensen in nood. Zijn chaotische manager, Kenny Donford (gespeeld door Bill Bixby), gokt echter al het resterende geld weg en houdt de boekhouding niet bij. Hierdoor krijgt Steve plotseling de Amerikaanse belastingdienst (IRS) achter zich aan wegens een enorme belastingschuld. Belastinginspecteur Susan Jacks (gespeeld door Nancy Sinatra) wordt op zijn zaak gezet om hem aan een strikt budget te houden, waarna de twee uiteraard verliefd worden. Nancy Sinatra, destijds een wereldster dankzij haar nummer 1-hit “These Boots Are Made for Walkin'”., zorgde voor een frisse wind in de film en had een goede chemie met Presley.

De Hoofdrolspelers

.        Elvis                 Nancy               Bill                Gale              William            Victoria Paige
      Presley            Sinatra             Bixby             Gordon          Schallert            Meyerink     .

Interessant genoeg vertoont dit plot opvallend veel gelijkenissen met het echte leven van Elvis Presley.

– De gulle gever: Net als zijn personage Steve stond Elvis erom bekend extreem vrijgevig te zijn. Hij kocht te pas en te onpas peperdure auto’s, sieraden en huizen voor wildvreemden,
vrienden (de ‘Memphis Mafia’) en familie.

                   
.  Elvis Presley                           The Memphis Mafia                              Colonel Tom Parker

– De controlerende manager: Net zoals Steve in de film financieel in de problemen wordt gebracht door zijn manager Kenny, werd Elvis in het echte leven financieel zwaar geëxploiteerd door Colonel Tom Parker. Parker roomde astronomische percentages (tot wel 50%) van Elvis’ inkomsten af en hield hem bewust
gevangen in winstgevende, maar artistiek zielloze filmcontracten.

4. Muziek en de Soundtrack

Soundtrack – Speedway

De liedjes voor de soundtrack werden op 21 en 22 juni 1967 opgenomen in de MGM Studio’s in
Hollywood, California onder leiding van Jeff Alexander. Er werden 8 nummers opgenomen, waarvan:
“Suppose” werd geschrapt. Het was een favoriet nummer van Elvis, en ondanks dat werd het tot
groot ongenoegen toch uit de film geknipt. Het is wel als bonustrack terug te vinden op de
soundtrack. Memphis Mafia lid Charlie Hodge speelt op dit nummer op de piano. Op verzoek van
RCA werden er maar liefst 5 bonus tracks aan de soundtrack toegevoegd, namelijk
“Five sleepy heads”, “Western Union”, “Mine”, “Goin’ Home” en Elvis zijn favoriet “Suppose”.

                   
Jeff Alexander                       Charlie Hodge   .

Hoewel de soundtrack van Speedway niet tot de bekendste van Elvis behoort, bevat de film een aantal
opmerkelijke nummers. De soundtrack verkocht slecht, met minder dan 100.000 exemplaren, en bereikte slechts nummer 82 in de Billboard-albumlijst in de zomer van 1968. Dit was een duidelijke indicatie dat het publiek de interesse in de formule-soundtracks begon te verliezen.

Ook Nancy Sinatra nam een nummer op voor de film met de titel “Your Groovy Self”, wat een zeldzaamheid is in een Elvis-film. Ook nam ze een duet met Elvis op, namelijk “There Ain’t Nothing Like A Song”. Een vrolijk en energiek duet, oorspronkelijk geschreven voor de film Spinout maar destijds geschrapt.

Filmposter – Spinout

5. Context van 1968: Het einde van een tijdperk

In de zomer van 1968 was het filmlandschap drastisch veranderd. Hollywood was in de ban van rauwe, grensverleggende films zoals Bonnie and Clyde en The Graduate. Het publiek had geen behoefte meer aan een brave, voorspelbare formulemusical waarin een dertiger vrolijke liedjes zong in een nep raceauto. Speedway flopte genadeloos aan de bioscoopkassa’s en strandde op een teleurstellende 40e plaats in de wekelijkse Variety-bioscooplijsten. Het markeerde definitief het einde van de acteer carrière van
Nancy Sinatra; Speedway zou haar allerlaatste filmrol worden.

Nancy Sinatra

6. De ommekeer voor The King

Voor Elvis was het mislukken van Speedway echter de ultieme druppel die de emmer deed overlopen. Hij was het zat om tweederangs films te maken en weigerde vanaf dat moment nog langer mee te werken aan dit soort lichte muzikale komedies. Zijn resterende filmcontracten (zoals voor Charro! en Change of Habit) waren aanzienlijk volwassener, serieuzer en bevatten nauwelijks nog liedjes.

                   
.    Filmposter – Charro!                    Filmposter – Change of Habit

Bovendien vond er exact rond de releasedatum van Speedway een historische gebeurtenis plaats. In juni 1968 begon Elvis in de Western Recorders studio’s met de repetities voor zijn aanstaande televisieshow: de legendarische ’68 Comeback Special (uitgezonden in december 1968). Gehuld in een strak, zwart leren pak bewees Elvis aan de hele wereld dat hij geen braaf Hollywood-product was, maar nog
altijd de rauwe, onbetwiste King of Rock ‘n’ Roll.

’68 Comeback Special

7. Aantal weetjes over de film

– Werktitels voor deze film waren Pot Luck, Guitar City en So, I’ll Go Quietly.

– Hoewel Speedway eerder werd gefilmd (in de zomer van 1967), werd de film Stay Away, Joe
eerder in de bioscopen uitgebracht.

Filmposter – Stay away, Joe

– Petula Clark, Liza Minnelli en Annette Funicello werden allemaal benaderd voor de vrouwelijke hoofdrol, maar sloegen deze af voordat Nancy Sinatra werd gecast.

                   
Petula Clark                      Liza Minnelli                  Annette Funicello

– De vader van regisseur Norman Taurog speelde in deze film een figurantenrol net als
Memphis Mafia leden Joe Esposito, Charlie Hodge, Red West en drummer Bill Lynn.

              
Joe Esposito              Charlie Hodge                Red West                    Bill Lynn      .

– Om de start van de opnames te vieren, bedachten Elvis en Colonel Tom Parker een ludieke
promotiestunt. Ze gaven Nancy Sinatra een speciaal gemaakte sportauto cadeau. Op de ene deur stond het logo van de film geverfd en op de andere deur de tekst: “Starring Nancy and Elvis”.

– Elvis liet een opvallende tandem-fiets bouwen voor hem en Nancy Sinatra. Tussen de scènes door fietsten ze hiermee over het studioterrein van MGM, vaak achtervolgd door groepen dolenthousiaste fans. Nancy herinnerde zich Elvis later in interviews als “de grappigste en tegelijkertijd meest serieuze man” die ze ooit had gekend. Ze praatten diep in de nacht over het leven, maar tot een romance is het nooit gekomen.

Elvis Presley & Nancy Sinatra

– NASCAR-legendes zoals Richard “The King” Petty, Buddy “Gentle Giant” Baker en
Cale ‘hard-chargers’ Yarborough maakten hun opwachting in de film, wat de racescènes authenticiteit gaf.

                     
Richard Petty                  Buddy Baker                 Cale Yarborough
(The King)                       (Gentle Giant)                  (‘hard-chargers’)

– Op 26 juni 1967 nam Nancy Sinatra, onder leiding van Producer en Countryzanger Lee Hazelwood, het nummer “Your Groovy Self” op en zong ze haar deel van het duet “There ain’t nothing like a song” in. Het solonummer van Nancy Sinatra werd trouwens door Lee Hazelwood geschreven.

Nancy Sinatra & Lee Hazlewood

– Fans merkten op dat Elvis in een Dodge Charger rijdt, maar dat de versnellingspook
in sommige scènes van een Ford lijkt te zijn.

– Voor zijn rol als Steve Grayson ontving Elvis een vast salaris van $850.000, plus 50% van de winst.

– Tijdens de productie van Speedway vond er een belangrijk persoonlijk moment plaats in het leven van
Elvis. Op 12 juli 1967 maakte een dolgelukkige Elvis op de filmset wereldkundig dat zijn kersverse
echtgenote, Priscilla Presley, in verwachting was van hun eerste kind. Hij vertelde een meegereisde
verslaggever destijds geëmotioneerd: “Dit is het mooiste wat me ooit is overkomen”. Dit kind zou
later op 1 februari 1968 geboren worden als Lisa Marie Presley.

                   
Priscilla Presley                        Lisa Marie Presley

8. Merchandise en Memorabilia

De merchandise en memorabilia van de MGM-film Speedway, waarin Elvis Presley naast Nancy Sinatra speelt, behoren tot de meest gezochte verzamelobjecten uit zijn latere filmperiode. Hieronder staat het overzicht van de belangrijkste originele en moderne verzamelitems.

Originele Memorabilia uit 1968

– De Amerikaanse Mono LP (RCA Victor LPM-3989): Dit album is één van de zeldzaamste Elvis-platen. Omdat de muziekindustrie in 1968 massaal overstapte op stereo, zijn er zeer weinig mono-exemplaren
gedrukt. Exemplaren in topstaat worden op veilingen soms voor duizenden dollars geveild.

– LP Bonus Foto: De allereerste Amerikaanse stereo- en mono-persingen bevatten een speciale, glanzende full-color bonusfoto van Elvis. Deze losse inlegvellen zijn erg gewild omdat ze destijds vaak aan de muur werden geprikt en daardoor beschadigd raakten.

– Bioscoopposters en Lobby Cards: De originele Amerikaanse bioscoopposters en de
sets met lobby cards (scenefoto’s voor vitrines) tonen kleurrijke racethema’s. Deze zijn
populair als muurdecoratie bij vele verzamelaars.

– Originele Bioscooptickets: Gebruikte en ongebruikte ticket stubs van de filmpremières in
juni 1968 duiken soms op via verzamelsites.

Moderne Merchandise en Replica’s

– Het Speedway Racejack: Dit is het meest iconische kledingstuk uit de film. De Graceland Store verkoopt een nauwkeurige, hoogwaardige replica van de Authentic Elvis Speedway Jacket. Het jack heeft een
opvallend rood design met verticale racestrepen en de originele posterprint aan de binnenkant.

Elvis Speedway Jacket

– Filmcellen en Wanddecoratie: Speciaal voor fans worden er authentieke 35mm
filmcellen ingelijst met Ledverlichting.

9. Overige

– In 1982 werd door het label Best Buy, in Italië, de soundtrack opnieuw uitgebracht op LP.

Best Buy – Speedway (1982)

– In 2009 bracht het label Star Entertainment het album Speedway – The Alternate Album uit op CD.

Star Entertainment – Speedway – The Alternate Album (2009)

– In 2016 bracht het FTD label de soundtrack op CD opnieuw uit met de outtakes.

FTD – Speedway (2016)

– In 2017 bracht het FTD label de soundtrack op LP opnieuw uit met de outtakes,
In een zeer beperkte oplage.

FTD – Speedway (2017)

– In 2020 verscheen het boek Speedway & Stay Away, Joe – Behind The Scenes van JAT Publishing.

JAT Publishing – Speedway & Stay Away, Joe – Behind The Scenes (2020)

10. Tot Slot

Speedway is een nostalgische terugblik op de “Elvis-film”. Het is een vrolijke, kleurrijke productie die,
ondanks een voorspelbaar script en matige muziekverkoop, de sfeer van de late jaren ’60 in de
Amerikaanse zuidelijke staten goed weet te vangen. Het markeert het einde van een tijdperk waarin Elvis Presley “de zanger die ook acteerde” was, en luidde de overgang in naar zijn grote comeback in 1968.

.