Het verhaal achter de Japanse Cinema Magazines weerspiegelt de fascinerende evolutie van de Japanse filmcultuur zelf. Vanaf het allereerste begin speelden tijdschriften in Japan een cruciale rol: ze waren niet zomaar blaadjes voor fans, maar actieve smaakmakers, platforms voor ideologische strijd en bewaarders van de filmgeschiedenis.

Het verhaal laat zich het best vertellen in vier belangrijke tijdperken:

1. De pioniers en de “Pure Film”- beweging (1909–1920)

De geschiedenis begon in 1909 met de publicatie van Katsudoshashinkai (De Wereld van de Bewegende
Beelden), het allereerste filmtijdschrift van Japan. In deze vroege periode veranderde film van een
kermisattractie in een serieuze kunstvorm.

Tijdschriften uit deze tijd fungeerden als de motor achter de Pure Film Movement (Pure Film-beweging).
Intellectuele critici gebruikten bladen om felle kritiek te leveren op de traditionele Japanse films — die
destijds nog sterk leken op gefilmd theater en gebruikmaakten van mannelijke acteurs voor vrouwenrollen (onnagata). De bladen pleitten vurig voor een moderne, puur visuele filmtaal naar westers model.

2. De geboorte van een icoon: Kinema Junpo (1919)

In juli 1919 richtte een groep studenten van de Technische Universiteit van Tokio het blad Kinema Junpo (ook wel Kinejun genoemd) op. De naam Junpo verwijst naar het traditionele Japanse systeem waarbij een maand in drieën wordt gedeeld (jun); het blad verscheen dan ook aanvankelijk driemaal per maand, op elke dag waar een ‘1’ in zat (de 1e, 11e en 21e).

Kinejun begon puur als een tijdschrift dat buitenlandse films besprak, omdat de redacteurs de Japanse
cinema destijds nog inferieur vonden. In 1924 introduceerden zij de Kinema Junpo Best Ten, een jaarlijkse filmlijst die zou uitgroeien tot de meest prestigieuze en invloedrijke filmprijs van Japan. Vanaf 1926 werden hier ook Japanse films in opgenomen. Vandaag de dag is Kinema Junpo het oudste nog bestaande
filmtijdschrift ter wereld.

3. Ideologische strijd en oorlogscensuur (1930–1945)

In de jaren 30 raakten filmbladen politiek verdeeld. Aan de ene kant stonden bladen als Eiga Hyōron
(Filmrecensie), waarin linkse critici en de proletarische filmorganisaties probeerden via cinema ideologische maatschappijkritiek te uiten.

Toen Japan in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog militariseerde, greep de overheid hard in. Met de Film wet van 1939 werd strikte censuur ingevoerd. Onafhankelijke filmbladen werden gedwongen te
fuseren of te sluiten. Er bleven vrijwel alleen semi-overheidsbladen over, zoals Nihon Eiga (Japanse Film), die volledig in het teken stonden van oorlogspropaganda. Zelfs de uitreikingen van de Kinema Junpo Best Ten moesten tussen 1943 en 1945 worden stilgelegd.

4. De Gouden Eeuw en diversificatie (Na 1945)

Na de oorlog, tijdens de Amerikaanse bezetting van Japan, bloeiden de tijdschriften weer op. De
Amerikaanse censuurautoriteiten hielden de bladen destijds nauwgezet in de gaten (deze unieke collectie ligt nu opgeslagen in de bekende Gordon W. Prange Collection in de VS).

Toen de Japanse cinema in de jaren 50 haar ‘Gouden Eeuw’ beleefde met regisseurs als Akira Kurosawa en Yasujiro Ozu, explodeerde de tijdschriftenmarkt in verschillende genres.

– Kritische bladen: Tijdschriften zoals Eiga Geijutsu (Filmkunst) boden diepgravende analyses en artistieke discussies.

– Scenariobladen: Uniek voor Japan is het enorme respect voor scenaristen; bladen zoals Shinario stonden (en staan) volledig in het teken van het publiceren van complete filmscripts.

– Fan-magazines: Toegankelijke bladen vol glitter, glamour en fotoreportages van grote filmstudio-sterren.

Waarom zijn ze zo uniek?

Japanse filmtijdschriften waren nooit passieve waarnemers. Ze functioneerden als het intellectuele
geweten van de regisseurs. Grote filmmakers lieten hun werk beïnvloeden door de kritieken in bladen als Kinema Junpo. Bovendien vormden de geïllustreerde kaarten, handgeschreven recensies en de focus op scenario’s een unieke subcultuur die nergens anders ter wereld op deze schaal bestond.

“Blue Hawaii”
Taal: Japans
Jaartal: 1961
Pagina’s: 22

“Girl Happy”
Taal: Japans
Jaartal: 1965
Pagina’s: 14

“Paradise Hawaiian Style”
Taal: Japans
Jaartal: 1966
Pagina’s: 18

“Elvis on Stage”
Taal: Japans
Jaartal: 1971
Pagina’s: 16

“Blue Hawaii”
Taal: Japans
Jaartal: 1972
Pagina’s: 18

“Elvis on Tour”
Taal: Japans
Jaartal: dec. 1972 / jan. 1973
Pagina’s: 28

“This is Elvis”
Taal: Japans
Jaartal: 1981
Pagina’s: 22